افزایش سقط‌ جنین خودخواسته؛ هزاران روایت ناگفته از ترس، فشار و پشیمانی

به گزارش خبرگزاری تسنیم از کرج، در سال‌هایی که ایران با چالش کاهش نرخ باروری، تغییر ساختار جمعیتی و حرکت تدریجی به سمت سالمندی مواجه است، موضوع سقط جنین بیش از گذشته در کانون توجه سیاست‌گذاران، متخصصان حوزه سلامت و فعالان اجتماعی قرار گرفته است. اگرچه بخشی از سقط‌ها به دلایل پزشکی و درمانی انجام می‌شود، اما سقط‌های خودخواسته همچنان یکی از دغدغه‌های جدی نظام سلامت و سیاست‌های جمعیتی کشور به شمار می‌رود؛ پدیده‌ای که کارشناسان معتقدند ریشه‌های آن را باید در مجموعه‌ای از عوامل اقتصادی، فرهنگی، اجتماعی و روانی جست‌وجو کرد.

در بسیاری از موارد، خانواده‌ها و مادران باردار به دلیل نگرانی از مشکلات معیشتی، نبود حمایت‌های کافی، فشارهای روحی یا ترس از آینده، بارداری ناخواسته را به یک بحران تبدیل می‌کنند و گاه تصمیم به سقط جنین را به عنوان راهی برای رهایی از مشکلات پیش رو برمی‌گزینند. این در حالی است که متخصصان حوزه سلامت معتقدند بسیاری از این مشکلات موقتی بوده و با بهره‌گیری از مشاوره‌های تخصصی و حمایت‌های اجتماعی قابل مدیریت است.

کارشناسان هشدار می‌دهند که سقط جنین تنها یک اقدام پزشکی نیست، بلکه موضوعی چندوجهی با پیامدهای عمیق جسمی، روانی، عاطفی و اجتماعی است که آثار آن می‌تواند سال‌ها بر زندگی فرد و خانواده باقی بماند. احساس پشیمانی، اضطراب، افسردگی و آسیب‌های عاطفی از جمله پیامدهایی است که در برخی موارد پس از سقط بروز می‌کند و کمتر مورد توجه افکار عمومی قرار می‌گیرد.

مراکز مردمی و حمایتی همچون «نفس» با هدف کاهش سقط‌های خودخواسته، افزایش آگاهی عمومی و حمایت از مادران دارای بارداری ناخواسته فعالیت می‌کنند؛ مراکزی که تلاش دارند با ارائه مشاوره‌های تخصصی، خدمات روان‌شناختی و پیوند خانواده‌ها با نهادهای حمایتی، مسیر حفظ حیات جنین و تقویت بنیان خانواده را هموار کنند.

به مناسبت هفته جمعیت، خبرنگار تسنیم در گفت‌وگویی تفصیلی با ناهید عباسی خوش‌سیرت، متخصص مغز و اعصاب مرکز آموزشی درمانی شهید رجایی کرج، به بررسی ابعاد مختلف سقط جنین، پیامدهای روانی و اجتماعی آن، ضرورت حمایت از مادران باردار و نقش مراکز مردمی در کاهش سقط‌های خودخواسته پرداخته که مشروح آن را در ادامه می‌خوانید.

تسنیم: یکی از موضوعات مهم هفته جمعیت، کاهش سقط‌های خودخواسته است. در این زمینه چه اقداماتی در حال انجام است؟

عباسی خوش‌سیرت: یکی از مهم‌ترین اقداماتی که در سال‌های اخیر با رویکرد مردمی و تخصصی دنبال شده، فعالیت مرکز «نفس» است. این مجموعه با هدف کاهش سقط‌های خودخواسته و حمایت از خانواده‌هایی که با بارداری ناخواسته مواجه هستند، شکل گرفته است.

هدف نهایی این مجموعه آن است که تا حد امکان از سقط‌های قابل پیشگیری جلوگیری شود و در بهترین حالت نرخ سقط‌های خودخواسته به حداقل ممکن و حتی صفر برسد. برای رسیدن به این هدف، صرفاً توصیه و نصیحت کافی نیست؛ بلکه باید مجموعه‌ای از خدمات مشاوره‌ای، روان‌شناختی، اجتماعی و حمایتی در اختیار خانواده‌ها قرار گیرد تا بتوانند در شرایط دشوار تصمیمی آگاهانه و منطقی اتخاذ کنند.

واقعیت این است که بسیاری از خانواده‌ها هنگام مواجهه با یک بارداری ناخواسته، تحت فشارهای متعدد اقتصادی، اجتماعی یا روحی قرار می‌گیرند و ممکن است سقط را تنها راه‌حل موجود تصور کنند، در حالی که با دریافت مشاوره و حمایت مناسب، نگاه آنها به موضوع تغییر می‌کند.

تسنیم: برخی افراد سقط را یک تصمیم شخصی و راه‌حلی برای عبور از مشکلات می‌دانند. نگاه شما به این موضوع چیست؟

عباسی خوش‌سیرت: مهم‌ترین نکته این است که نباید سقط جنین به عنوان یک راه‌حل ساده برای مشکلات موقتی تلقی شود. جنین از همان مراحل اولیه شکل‌گیری، موجودی زنده است و روند رشد و تکامل انسانی را طی می‌کند. بنابراین تصمیم به خاتمه این حیات، تصمیمی بسیار مهم و سرنوشت‌ساز است که نباید با نگاه سطحی به آن نگریست.

گاهی مشکلاتی که خانواده‌ها به دلیل آن به سقط فکر می‌کنند، مشکلاتی گذرا هستند؛ ممکن است شرایط اقتصادی دشوار باشد، یا نگرانی‌هایی درباره آینده وجود داشته باشد، اما بسیاری از این مسائل با گذشت زمان و دریافت حمایت‌های لازم قابل مدیریت هستند. در مقابل، پیامدهای سقط در بسیاری از موارد ماندگار و جبران‌ناپذیر است.

از این رو معتقدم قبل از هر تصمیمی باید تمام ابعاد موضوع بررسی شود و خانواده‌ها از ظرفیت‌های حمایتی موجود آگاه شوند.

تسنیم: از منظر روان‌شناختی و عاطفی، سقط چه پیامدهایی برای خانواده‌ها به همراه دارد؟

عباسی خوش‌سیرت: معمولاً در بحث سقط جنین، بیشتر به جنبه‌های پزشکی یا شرعی موضوع پرداخته می‌شود؛ در حالی که آثار روانی و عاطفی آن نیز بسیار مهم و قابل توجه است.

تجربه نشان داده بسیاری از مادرانی که اقدام به سقط می‌کنند، در ماه‌ها و سال‌های بعد با احساسات پیچیده‌ای مواجه می‌شوند. احساس گناه، پشیمانی، افسردگی، اضطراب، کاهش اعتماد به نفس و حتی اختلالات عاطفی از جمله پیامدهایی است که ممکن است در برخی افراد مشاهده شود.

این آثار تنها محدود به مادر نیست و گاهی روابط خانوادگی نیز تحت تأثیر قرار می‌گیرد. برخی خانواده‌ها سال‌ها بعد از این تصمیم همچنان با خاطرات و پیامدهای روانی آن زندگی می‌کنند. به همین دلیل تأکید می‌کنیم که خانواده‌ها قبل از هر تصمیمی حتماً از خدمات مشاوره تخصصی بهره‌مند شوند تا بتوانند ابعاد مختلف موضوع را بهتر ارزیابی کنند.

تسنیم: مرکز «نفس» چگونه به خانواده‌های دارای بارداری ناخواسته کمک می‌کند؟

عباسی خوش‌سیرت: رویکرد اصلی این مرکز، شناسایی زودهنگام مادرانی است که به دلایل مختلف در معرض تصمیم به سقط قرار دارند. هرچه این شناسایی سریع‌تر انجام شود، امکان ارائه خدمات مؤثرتر خواهد بود.

در این مرکز تلاش می‌شود با تشکیل پرونده برای خانواده‌ها، مشکلات و دغدغه‌های آنها به صورت دقیق بررسی شود. گاهی خانواده نیازمند مشاوره روان‌شناختی است، گاهی مسائل اقتصادی مطرح است و در برخی موارد نیز نگرانی‌های اجتماعی یا خانوادگی وجود دارد.

پس از شناسایی مشکلات، افراد به مراکز تخصصی و نهادهای حمایتی مرتبط معرفی می‌شوند. همچنین مشاوران تلاش می‌کنند با ایجاد آرامش روانی و افزایش آگاهی، شرایطی فراهم کنند که خانواده بتواند تصمیمی آگاهانه و مبتنی بر شناخت کامل از پیامدهای احتمالی اتخاذ کند.

تسنیم: نقش آگاهی‌بخشی و آموزش عمومی را در کاهش سقط جنین چگونه ارزیابی می‌کنید؟

عباسی خوش‌سیرت: آموزش و فرهنگ‌سازی از مهم‌ترین ابزارهای پیشگیری است. هرچه آگاهی جامعه درباره ارزش حیات جنین، پیامدهای جسمی و روانی سقط و همچنین ظرفیت‌های حمایتی موجود افزایش یابد، تصمیم‌گیری خانواده‌ها نیز آگاهانه‌تر خواهد شد.

بسیاری از افراد از خدمات و حمایت‌هایی که برای مادران باردار وجود دارد اطلاع ندارند. در نتیجه ممکن است تحت تأثیر اضطراب و نگرانی‌های مقطعی، تصمیمات نادرستی بگیرند. اگر بتوانیم این آگاهی را از طریق رسانه‌ها، مراکز بهداشتی، مدارس، دانشگاه‌ها و نهادهای فرهنگی گسترش دهیم، بخش قابل توجهی از سقط‌های خودخواسته قابل پیشگیری خواهد بود.

در حقیقت جامعه‌ای که از مادران حمایت کند، به آینده خود کمک کرده است؛ زیرا هر کودک می‌تواند سرمایه‌ای ارزشمند برای خانواده و کشور باشد.

تسنیم: و سخن پایانی؟ و خانواده ها در مواجهه با بارداری ناخواسته کنند؟

عباسی خوش‌سیرت: خانواده‌ها باید بدانند که در مواجهه با بارداری ناخواسته تنها نیستند. مراکز مشاوره‌ای و حمایتی متعددی وجود دارند که می‌توانند در این مسیر کنار آنها باشند. توصیه من این است که هیچ‌گاه تحت تأثیر فشارهای لحظه‌ای و نگرانی‌های کوتاه‌مدت، تصمیمات غیرقابل بازگشت اتخاذ نشود.

حفظ آرامش، دریافت مشاوره تخصصی و استفاده از ظرفیت‌های حمایتی می‌تواند بسیاری از نگرانی‌ها را برطرف کند. امیدواریم با افزایش آگاهی عمومی و توسعه حمایت‌های اجتماعی، شاهد کاهش هرچه بیشتر سقط‌های خودخواسته و تقویت بنیان خانواده در کشور باشیم.

انتهای پیام/