ریل تازه ترانزیت ایران به کشورهای منطقه/پایان ‌راه‌آهن چابهار ـ زاهدان

به گزارش خبرگزاری تسنیم از زاهدان، راه‌آهن چابهار ـ زاهدان پس از سال‌ها قرار گرفتن در فهرست پروژه‌های مهم زیرساختی شرق کشور، اکنون به مرحله‌ای رسیده که می‌تواند چشم‌انداز اتصال ریلی جنوب‌شرق ایران به شبکه سراسری راه‌آهن را به واقعیتی نزدیک‌تر کند؛ پروژه‌ای که اهمیت آن تنها به جابه‌جایی مسافر و کالا محدود نمی‌شود و در صورت تکمیل و بهره‌برداری، می‌تواند بخشی از ظرفیت‌های ترانزیتی بندر چابهار را وارد شبکه حمل‌ونقل ریلی کشور کند.

.

فرمانده قرارگاه سازندگی خاتم‌الانبیا از پایان کامل عملیات ریل‌گذاری این راهگذر خبر داده و اعلام کرده است که پس از رفع نواقص، تکمیل ایستگاه‌ها و آماده‌سازی زیرساخت‌های مورد نیاز، برنامه بر این است که پروژه حداکثر تا 22 بهمن به بهره‌برداری کامل برسد.

اهمیت این اعلام زمانی بیشتر مشخص می‌شود که پروژه چابهار ـ زاهدان را نه به‌عنوان یک خط ریلی منفرد، بلکه به‌عنوان بخشی از یک زنجیره بزرگ‌تر زیرساختی در جنوب‌شرق کشور بررسی کنیم؛ زنجیره‌ای که یک سر آن به بندر شهید بهشتی چابهار و ظرفیت‌های دریایی این بندر متصل است و سر دیگر آن به شبکه ریلی کشور و مسیرهای ارتباطی داخلی و منطقه‌ای می‌رسد.

چابهار بندری که برای اتصال به پسکرانه ریلی به راه‌آهن نیاز دارد

بندر چابهار به‌دلیل موقعیت جغرافیایی خود در سواحل مکران، یکی از نقاط مهم دسترسی ایران به آب‌های آزاد محسوب می‌شود؛ اما ظرفیت یک بندر زمانی می‌تواند به‌صورت کامل در اقتصاد حمل‌ونقل و ترانزیت مورد استفاده قرار گیرد که ارتباط آن با پسکرانه و شبکه‌های زمینی نیز متناسب با ظرفیت بندر توسعه پیدا کند.

راه‌آهن چابهار ـ زاهدان دقیقاً در همین نقطه اهمیت پیدا می‌کند؛ زیرا با اتصال بندر شهید بهشتی به شبکه ریلی کشور، امکان انتقال حجم بیشتری از کالا از مسیر ریلی فراهم می‌شود و چابهار می‌تواند نقش پررنگ‌تری در جابه‌جایی کالا میان بنادر جنوبی، مناطق مرکزی ایران و کشورهای منطقه ایفا کند.

بر اساس اعلام فرمانده قرارگاه سازندگی خاتم‌الانبیا، ظرفیت پیش‌بینی‌شده برای جابه‌جایی بار در این مسیر حدود 8 میلیون تن در سال است؛ ظرفیتی که در صورت تکمیل زنجیره‌های لجستیکی و فراهم شدن زیرساخت‌های مکمل، می‌تواند جایگاه حمل‌ونقل ریلی در جنوب‌شرق کشور را تقویت کند.در کنار حمل بار، امکان جابه‌جایی مسافر نیز برای این مسیر پیش‌بینی شده است؛ موضوعی که از منظر توسعه دسترسی مردم استان سیستان‌وبلوچستان به شبکه حمل‌ونقل ریلی کشور اهمیت ویژه‌ای دارد.

تکمیل ریل‌گذاری مسیر چابهار‌

فرزانه صادق وزیر راه و شهرسازی با اشاره ‌با اشاره به بازدیدش از پروژه راه‌آهن چابهار ـ زاهدان گفت: بازدید ‌از پروژه مهم و راهبردی ریلی انجام شد و شاهد اتمام ریل‌گذاری پروژه چابهار بودیم؛ امروز اتصال خاش به ایرانشهر تکمیل شده و این مسیر مورد بهره‌برداری قرار گرفته است.هیچ‌یک از پروژه‌ها در حوزه ریل، راه و مسکن دچار وقفه نشد و اقداماتی که در ایستگاه راه‌آهن ایرانشهر باید انجام می‌شد، در بحبوحه جنگ نیز با سرعت و پیگیری ادامه یافت.

وی با اشاره به پروژه راه‌آهن چابهار ـ زاهدان گفت: این پروژه مقداری از زمان‌بندی اعلام‌شده عقب‌تر است، اما پروژه‌ای بسیار مهم و راهبردی به شمار می‌رود و عملیات مربوط به ایستگاه‌ها و مسیر ریلی به صورت همزمان در حال انجام است.

وی با اشاره به بازدید از ایستگاه راه‌آهن چابهار افزود: ایستگاه چابهار فاصله بسیار کمی با شهر دارد و قرار گرفتن آن در دل شهر و ارتباط آن با محلات، از ویژگی‌های مهم این ایستگاه است.

وزیر راه و شهرسازی ادامه داد: در این بازدید، میزان پیشرفت پروژه و اجرای دستوراتی که پیش‌تر صادر شده بود بررسی شد. با پیگیری‌های رئیس‌جمهور و تأمین و تزریق منابع، فعالیت در پروژه به صورت شبانه‌روزی ادامه دارد و عملیات بالاست‌ریزی و سوزن‌بندی نیز در حال انجام است.

از زاهدان تا خاش؛ بخشی از مسیر هم‌اکنون در خدمت مردم است

یکی از بخش‌های مهم این پروژه، مسیر زاهدان ـ خاش است که به گفته مسئولان هم‌اکنون مورد استفاده مردم قرار دارد و توسعه همین بخش نشان می‌دهد که پروژه چابهار ـ زاهدان می‌تواند در ارتقای شبکه حمل‌ونقل عمومی جنوب‌شرق نیز نقش داشته باشد و در استانی مانند سیستان‌وبلوچستان که فاصله میان شهرها زیاد است و بخش قابل توجهی از جابه‌جایی‌ها به حمل‌ونقل جاده‌ای وابسته بوده، توسعه راه‌آهن می‌تواند یک گزینه دیگر برای سفرهای بین‌شهری ایجاد کند.

از سوی دیگر، کاهش وابستگی بخشی از سفرها به جاده می‌تواند از منظر ایمنی حمل‌ونقل نیز مورد توجه قرار گیرد؛ چراکه توسعه حمل‌ونقل ریلی یکی از مسیرهای کاهش فشار بر شبکه جاده‌ای و کاهش سوانح ناشی از ترددهای طولانی‌مدت جاده‌ای است.

قرارگاه خاتم و پروژه‌های بزرگ زیرساختی؛ از اجرا تا مرحله بهره‌برداری

قرارگاه سازندگی خاتم‌الانبیا طی سال‌های گذشته در اجرای شماری از پروژه‌های بزرگ عمرانی و زیرساختی کشور حضور داشته است و پروژه راه‌آهن چابهار ـ زاهدان نیز یکی از طرح‌هایی است که اجرای بخش‌های مهم آن در چارچوب فعالیت این قرارگاه دنبال شده است.

اکنون اما نقطه مهم پروژه تغییر کرده است؛ مسئله دیگر صرفاً پیشبرد عملیات عمرانی و ریل‌گذاری نیست، بلکه پروژه وارد مرحله‌ای شده که تکمیل ایستگاه‌ها، رفع نواقص و آماده‌سازی برای بهره‌برداری اهمیت بیشتری پیدا می‌کند و به بیان دیگر، پایان ریل‌گذاری به معنای پایان کار نیست؛ بلکه آغاز مرحله‌ای است که کیفیت اجرای جزئیات، آماده بودن ایستگاه‌ها، تجهیزات، اتصال بخش‌های مختلف و هماهنگی میان دستگاه‌های بهره‌بردار تعیین می‌کند این خط ریلی با چه کیفیتی وارد مدار شود.

بر اساس اعلام فرمانده قرارگاه سازندگی خاتم‌الانبیا، ریل‌گذاری مسیر به‌طور کامل انجام شده و عملیات رفع نواقص و تکمیل ایستگاه‌ها در حال انجام است؛ بنابراین هدف‌گذاری فعلی، عبور پروژه از مرحله ساخت به مرحله بهره‌برداری کامل تا سالگرد پیروزی انقلاب اسلامی است.

پروژه راه‌آهن چابهار ـ زاهدان از طرح‌های مهم و ملی کشور است

محمد کلامی، مدیرعامل شرکت دانش‌بنیان گسترش صنایع ریلی ایران (ایرید) نیز در گفت وگو با خبرنگار تسنیم با قدردانی از همراهی‌های مدیرعامل و کارکنان راه‌آهن، برای تسهیل تولید و پشتیبانی از پروژه چابهار ـ زاهدان تأکید کرد: ایرید به دنبال جابه‌جایی رکورد تولید سوزن ریلی کشور برای تأمین نیازهای این پروژه ملی است؛ پروژه راه‌آهن چابهار ـ زاهدان از طرح‌های مهم و ملی کشور است و ایرید با استفاده از ظرفیت‌های تولیدی و نیروی انسانی متخصص خود، برای تأمین نیازهای این پروژه و تسریع در روند اجرای آن پای کار است.

وی تأکید کرد: تولید سوزن ریلی فرآیندی تخصصی، زمان‌بر و سرمایه‌بر است، اما هدف ایرید این است که با استفاده از توان متخصصان و مهندسان تبریزی، ظرفیت تولید را افزایش دهد و رکورد جدیدی در تولید سوزن ریلی کشور ثبت کند.

مدیرعامل ایرید گفت: از ابتدای سال، موضوع تأمین نیازهای پروژه چابهار ـ زاهدان به‌صورت مستمر پیگیری شده و جلسات متعددی با مدیرعامل راه‌آهن برگزار شده است تا ظرفیت‌های تولیدی ایرید در کوتاه‌ترین زمان ممکن در خدمت این پروژه ملی قرار گیرد.

پروژه‌های عمرانی؛ بخش مهمی از توسعه جنوب‌شرق

سیستان‌وبلوچستان در سال‌های گذشته میزبان مجموعه‌ای از پروژه‌های بزرگ زیرساختی در حوزه‌های راه، آب، انرژی، بندر و حمل‌ونقل بوده است. اهمیت این طرح‌ها از آن جهت است که توسعه اقتصادی استان بدون حل بخشی از محدودیت‌های زیرساختی آن دشوار خواهد بود و پروژه‌های عمرانی بزرگ را نمی‌توان صرفاً بر اساس میزان پیشرفت فیزیکی آنها ارزیابی کرد؛ شاخص مهم‌تر، میزان اثری است که پس از بهره‌برداری بر اقتصاد منطقه، حمل‌ونقل، اشتغال، دسترسی مردم و اتصال استان به شبکه‌های ملی و بین‌المللی خواهند داشت.

راه‌آهن چابهار ـ زاهدان از همین منظر یک پروژه فرامنطقه‌ای محسوب می‌شود؛ زیرا اثر آن می‌تواند فراتر از محدوده استان باشد و در صورت تکمیل شبکه‌های مکمل، به زنجیره ترانزیتی کشور متصل شود؛ این پروژه همچنین در شرایطی به مرحله پایان ریل‌گذاری رسیده که توسعه ظرفیت‌های بندر چابهار و فعال‌تر شدن کریدورهای تجاری شرق کشور، نیازمند زیرساخت‌های زمینی متناسب با ظرفیت‌های دریایی است.

کریدور شرق؛ حلقه‌ای که باید کامل شود

یکی از چالش‌های اصلی توسعه ترانزیت، صرفاً احداث یک بندر یا یک خط ریلی نیست؛ بلکه باید مجموعه‌ای از زیرساخت‌ها در کنار یکدیگر قرار گیرند تا مسیر انتقال کالا از مبدأ تا مقصد بدون گلوگاه‌های جدی عمل کند؛ در این میان، راه‌آهن چابهار ـ زاهدان یکی از حلقه‌های مهم زنجیره اتصال بندر چابهار به شبکه ریلی کشور است.

اگر این حلقه در کنار ظرفیت بندری، شبکه جاده‌ای، پایانه‌های بار، مراکز لجستیکی و مسیرهای ریلی بعدی قرار گیرد، امکان استفاده گسترده‌تر از ظرفیت ترانزیتی جنوب‌شرق کشور فراهم خواهد شد.اعلام پایان ریل‌گذاری را باید یک نقطه مهم در مسیر تکمیل این زنجیره دانست؛ هرچند بهره‌برداری اقتصادی کامل از ظرفیت ترانزیتی پروژه، به تکمیل سایر حلقه‌های مرتبط و ایجاد هماهنگی میان بخش‌های مختلف حمل‌ونقل نیز وابسته خواهد بود.

از پروژه عمرانی تا اثر مستقیم بر زندگی مردم

یکی از موضوعاتی که درباره پروژه‌های بزرگ عمرانی کمتر دیده می‌شود، فاصله میان «پیشرفت فیزیکی» و «اثر واقعی بر زندگی مردم» است؛ برای مردم سیستان‌وبلوچستان، اهمیت راه‌آهن زمانی ملموس خواهد شد که قطار به‌طور منظم در مسیر حرکت کند، سفر ریلی قابل دسترس باشد، زمان و هزینه جابه‌جایی کاهش یابد و هم‌زمان با آن، کالا نیز با هزینه و زمان مناسب‌تری در مسیر چابهار و سایر نقاط کشور جابه‌جا شود.

برای فعالان اقتصادی نیز مسئله مهم‌تر از صرفاً وجود ریل، شکل‌گیری یک شبکه لجستیکی کارآمد است؛ شبکه‌ای که بتواند بار را از بندر تحویل بگیرد، در مسیر ریلی منتقل کند و بدون توقف‌های پرهزینه به مقصد برساند، به همین دلیل، مرحله پس از ریل‌گذاری اهمیت ویژه‌ای دارد؛ مرحله‌ای که اکنون پروژه چابهار ـ زاهدان وارد آن شده است.

22 بهمن؛ موعد عبور از ساخت به بهره‌برداری

اکنون بر اساس برنامه اعلام‌شده، 22 بهمن به‌عنوان موعد هدف برای بهره‌برداری کامل از پروژه مطرح شده و تا آن زمان، تکمیل ایستگاه‌ها، رفع نواقص و آماده‌سازی بخش‌های باقی‌مانده باید به سرانجام برسد تا خط ریلی چابهار ـ زاهدان از یک پروژه عمرانی بزرگ به یک مسیر عملیاتی تبدیل شود.

پایان ریل‌گذاری اگرچه یک دستاورد مهم در روند اجرایی پروژه است، اما آزمون اصلی زمانی آغاز می‌شود که این خط وارد مدار بهره‌برداری شود و ظرفیت پیش‌بینی‌شده آن در جابه‌جایی بار و مسافر به‌کار گرفته شود.

راه‌آهن چابهار ـ زاهدان را باید فراتر از یک پروژه ریلی دید؛ طرحی که در صورت تکمیل زنجیره‌های مکمل، می‌تواند بندر چابهار را به شبکه ریلی کشور پیوند دهد، بخشی از ظرفیت‌های ترانزیتی جنوب‌شرق را فعال‌تر کند و زیرساخت ارتباطی سیستان‌وبلوچستان با سایر نقاط کشور و کشورهای منطقه را تقویت کند.

حالا که ریل‌گذاری به پایان رسیده، نگاه‌ها از «ساخت» به «بهره‌برداری» دوخته شده است؛ مرحله‌ای که میزان موفقیت پروژه را نه با کیلومتر ریل اجراشده، بلکه با میزان باری که جابه‌جا می‌کند، مسافرانی که از آن استفاده می‌کنند و نقشی که در اقتصاد و ترانزیت شرق کشور ایفا خواهد کرد، مشخص می‌کند.

ظرفیت جابه‌جایی 2/2 میلیون مسافر و 7/7 میلیون تن کالا

پروژه راه‌آهن چابهار–زاهدان دارای 630 کیلومتر طول مستقیم است و طول آن با احتساب خطوط فرعی پروژه به 735 کیلومتر می‌رسد. این مسیر راه آهن، ظرفیت جابه‌جایی 2/2 میلیون مسافر و جابه‌جایی کالا به میزان 7/7 میلیون تن را دارد. در این پروژه 39 رشته تونل به طول مجموع 17 کیلومتر، 201 دستگاه تقاطع و پل خاص و حدود 2 هزار دستگاه آب رو پیش‌بینی شده است.

همچنین در اجرای پروژه راه‌آهن چابهار–زاهدان 90 هزار تن ریل ملی مصرف می‌شود و دارای 33 ایستگاه است. حجم عملیات خاک‌برداری این پروژه 70 میلیون مترمکعب و حجم بتن‌ریزی آن 2/5 میلیون مترمکعب است.

انتهای پیام/