نقش پاراشوت و گاورنر در ایمنی آسانسورهای مدرن

آسانسور یکی از وسایل پرکاربرد در ساختمان‌های امروزی است و ایمنی آن اهمیت زیادی دارد. برای اینکه در شرایط غیرعادی از حرکت کنترل‌نشده کابین جلوگیری شود، آسانسورها به تجهیزات مختلفی مجهز هستند. گاورنر و پاراشوت دو مورد از مهم‌ترین تجهیزات ایمنی در آسانسور هستند که در کنار یکدیگر وظیفه مهمی را در کنترل و توقف کابین بر عهده دارند.

گاورنر وظیفه دارد سرعت حرکت کابین را کنترل کند و در صورت افزایش بیش از حد سرعت، این وضعیت را تشخیص دهد. بعد از آن، مکانیزم مربوط به سیستم ایمنی فعال می‌شود. پاراشوت نیز بخشی است که در ادامه این فرایند وارد عمل شده و با درگیر شدن با ریل‌های راهنما، باعث توقف کابین می‌شود. بنابراین، با اینکه گاورنر و پاراشوت هر دو به ایمنی آسانسور مربوط هستند، وظیفه و نحوه عملکردشان یکسان نیست. شناخت تفاوت این دو قطعه کمک می‌کند بهتر متوجه شویم سیستم ایمنی آسانسور در شرایط غیرعادی چگونه عمل می‌کند. در ادامه، ابتدا با وظیفه و نحوه عملکرد گاورنر و پاراشوت آشنا می‌شویم و سپس تفاوت آن‌ها و نحوه همکاری این دو سیستم را بررسی خواهیم کرد.

گاورنر آسانسور چیست و چه نقشی در ایمنی دارد؟

گاورنر یکی از تجهیزات ایمنی آسانسور است که برای کنترل سرعت حرکت کابین استفاده می‌شود. این قطعه با حرکت کابین در ارتباط است و در صورتی که سرعت آن از حد مشخصی بیشتر شود، این وضعیت را تشخیص می‌دهد و باعث فعال شدن سیستم ایمنی می‌شود.

گاورنر معمولاً از یک قرقره و مکانیزم گریز از مرکز تشکیل شده است. سیم‌بکسل گاورنر از روی این قرقره عبور می‌کند و با حرکت کابین، قرقره نیز می‌چرخد. در حالت عادی، حرکت گاورنر با سرعت معمول کابین ادامه پیدا می‌کند. اما وقتی سرعت کابین بیش از حد تعیین‌شده باشد، سرعت چرخش گاورنر هم بیشتر می‌شود و مکانیزم شرایط اضطراری را فعال می‌کند. در این شرایط، گاورنر با قفل کردن سیم‌بکسل خود باعث فعال شدن مکانیزم ایمنی می‌شود. به این ترتیب، گاورنر در واقع نقش تشخیص‌دهنده و فعال‌کننده سیستم ایمنی را دارد و خودش وظیفه توقف مستقیم کابین را بر عهده ندارد.

انواع گاورنر آسانسور

در هنگام خرید گاورنر احتمالا با دو نوع از گاورنرهای یک طرفه و دو طرفه مواجه خواهید شد. گاورنرها عموما بر اساس جهت‌های کنترل حرکت، دسته‌بندی می‌شوند:

• گاورنر یک‌طرفه: برای تشخیص افزایش سرعت کابین در یک جهت حرکت (معمولاً جهت پایین) طراحی شده است.
• گاورنر دوطرفه: می‌تواند افزایش سرعت کابین را در هر دو جهت حرکت تشخیص دهد.

تفاوت اصلی این دو نوع به جهت حرکت کابین و محدوده عملکرد گاورنر مربوط می‌شود. انتخاب نوع گاورنر نیز با توجه به نوع سیستم آسانسور انجام می‌شود.

پاراشوت آسانسور چیست و چه وظیفه‌ای دارد؟

پاراشوت بخش دیگری از سیستم ایمنی آسانسور است که وظیفه اصلی آن متوقف کردن کابین در شرایطی است که سرعت حرکت کابین از مقدار مجاز بیشتر شود. این قطعه معمولاً در قسمت بالا و پایین کابین قرار دارد و با ریل‌های راهنمای آسانسور در ارتباط است. پاراشوت زمانی وارد عمل می‌شود که سیستم گاورنر شرایط غیرعادی را تشخیص داده و مکانیزم ایمنی را فعال کرده باشد. در این حالت، مکانیزم پاراشوت باعث می‌شود فک‌های آن با ریل‌های راهنما درگیر شوند. این درگیری باعث ایجاد نیروی لازم برای متوقف کردن کابین می‌شود.

بنابراین، پاراشوت را می‌توان بخش اجرایی سیستم توقف ایمنی دانست؛ یعنی بعد از اینکه شرایط غیرعادی توسط گاورنر تشخیص داده شد و فرمان لازم برای فعال شدن سیستم صادر شد، پاراشوت وظیفه متوقف کردن کابین را انجام می‌دهد.

انواع پاراشوت آسانسور

پیش از خرید پاراشوت باید با انواع این قطعه آشنا شد تا انتخابی کاملا متناسب با کاربری آسانسور موردنظر داشته باشید. پاراشوت‌های آسانسور را می‌توان بر اساس نحوه عملکرد به چند گروه تقسیم کرد:

• پاراشوت با عملکرد لحظه‌ای: این قطعه در زمان فعال شدن، خیلی سریع با ریل‌ها درگیر می‌شود و باعث توقف کابین می‌شود. پاراشوت‌های لحظه‌ای معمولاً در دو نوع غلطکی و شانه‌ای ساخته و عرضه می‌شوند.
• پاراشوت با عملکرد تدریجی: در این مدل، توقف کابین به‌صورت ناگهانی انجام نمی‌شود و فرآیند ترمزگیری با سرعت و شدت کمتری صورت می‌گیرد. میزان عملکرد این نوع پاراشوت می‌تواند تحت تأثیر عواملی مانند تعداد سرنشینان کابین، وزن وزنه تعادل و نیروهای واردشده به کابین قرار بگیرد.
• پاراشوت با عملکرد ضربه‌گیر: در این نوع پاراشوت، برای کاهش شدت ضربه و فشار ایجادشده هنگام ترمز اضطراری، از ضربه‌گیرهای مستهلک‌شونده استفاده می‌شود. به همین دلیل، در زمان توقف اضطراری، شدت تکان‌هایی که سرنشینان داخل کابین احساس می‌کنند می‌تواند کمتر باشد.

عملکرد پاراشوت و گاورنر چگونه است؟

عملکرد این دو قطعه به‌صورت زنجیره‌ای انجام می‌شود. زمانی که سرعت کابین از حد مجاز بیشتر شود، گاورنر وارد عمل شده و قفل می‌کند. گاورنر معمولاً زمانی که سرعت کابین حدود ۱۵ تا ۲۵ درصد بیشتر از سرعت مجاز شود، می‌تواند مکانیزم پاراشوت را فعال کند. با قفل شدن گاورنر، حرکت سیم‌بکسل آن متوقف می‌شود؛ اما کابین همچنان در حال حرکت است. این اختلاف حرکت باعث کشیده شدن دسته پاراشوت می‌شود و در ادامه، فک‌های پاراشوت به یکدیگر نزدیک شده و با ریل‌های راهنمای کابین درگیر می‌شوند.

میزان درگیری فک‌های پاراشوت با ریل می‌تواند با افزایش سرعت آسانسور یا بیشتر شدن وزن کابین افزایش پیدا کند. در نتیجه، نیروی نگهدارنده پاراشوت نیز بیشتر می‌شود و کابین متوقف می‌شود. در این فرایند، گاورنر علاوه بر فعال کردن پاراشوت، با کمک میکروسوئیچ‌های مربوط به خود، باعث می‌شود فرمان ادامه حرکت به سیستم کنترل داده نشود. در نتیجه، پس از عملکرد سیستم ایمنی، برای رفع خطا و راه‌اندازی دوباره آسانسور، باید سرویسکار آن را بررسی و سیستم را به حالت عادی برگرداند.

تفاوت گاورنر و پاراشوت چیست؟

مسئله‌ای که حتما باید در هنگام خرید قطعات آسانسور درنظر داشت، این است که گاورنر و پاراشوت هر دو در سیستم ایمنی آسانسور نقش دارند اما وظیفه آن‌ها یکسان نیست. گاورنر وظیفه دارد افزایش بیش از حد سرعت کابین را تشخیص دهد و مکانیزم ایمنی را فعال کند، در حالی که پاراشوت پس از فعال شدن این سیستم، با ریل‌های راهنما درگیر شده و باعث توقف کابین می‌شود. به زبان ساده، گاورنر بیشتر نقش تشخیص و فرمان را دارد و پاراشوت مسئول اجرای فرآیند توقف است.

عملکرد این دو قطعه به یکدیگر وابسته است و نمی‌توان آن‌ها را جایگزین یکدیگر دانست. فعال شدن گاورنر زمینه را برای عملکرد پاراشوت فراهم می‌کند و پاراشوت نیز مرحله نهایی توقف کابین را انجام می‌دهد. در نتیجه، عملکرد درست هر دو قطعه در کنار یکدیگر باعث می‌شود سیستم ایمنی آسانسور بتواند در شرایط افزایش غیرعادی سرعت، کابین را متوقف کند.

جمع بندی

ایمنی آسانسور فقط به وجود تجهیزات ایمنی وابسته نیست، بلکه عملکرد درست و هماهنگ آن‌ها نیز اهمیت دارد. گاورنر و پاراشوت با وجود تفاوت در وظایف، در کنار یکدیگر بخشی از فرآیند کنترل شرایط غیرعادی آسانسور را بر عهده دارند. شناخت انواع این تجهیزات و نحوه عملکردشان کمک می‌کند انتخاب و بررسی سیستم ایمنی آسانسور با دقت بیشتری انجام شود.