سجاد قربانی نویسنده و کارگردان نمایش «کلاژ بیضایی» که این شب‌ها در تماشاخانه جوانمرد خانه تئاتر روی صحنه است، در گفتگو با خبرنگار مهر درباره فضای روایی نمایش گفت: کار ما ترکیبی از چند اثر بهرام بیضایی است و «مرگ یزدگرد» آخرین اثری از وی است که در این نمایش مورد استفاده قرار گرفته است. در کنار آن نیز از گونه‌های مختلف نمایش ایرانی همچون نقالی، سایه‌بازی و شیوه‌های اجرایی سنتی استفاده کرده‌ایم.
وی ادامه داد: تلاش کردیم نمایش ایرانی را با جهان نمایشی بیضایی درآمیزیم. بخش‌هایی از متن‌های مختلف این هنرمند را کنار هم قرار دادیم و میان آنها ارتباط ایجاد کردیم. بعضی از این تکه‌ها انسجام بیشتری دارند و در بخش‌هایی نیز کلاژ بودن اثر کاملاً حفظ شده است. در نهایت مجموعه این عناصر به نمایشی تبدیل شد که نام آن را «کلاژ بیضایی» گذاشتیم.
قربانی درباره سابقه اجرای این اثر توضیح داد: این نمایش تاکنون در حدود هفت جشنواره حضور داشته است. اجرای عمومی را ابتدا در سالن مولوی آغاز کردیم، دور دوم اجرا در خانه هنر «تمام ناتمام» بود و اکنون در سومین دوره اجرا در تماشاخانه جوانمرد خانه تئاتر روی صحنه هستیم.
اجرای چندباره بدون مخاطب توجیهی ندارد
این نویسنده و کارگردان درباره اجرای چندباره آثار نمایشی و تأثیر آن بر اقتصاد گروه‌های تئاتری بیان کرد: من متخصص اقتصاد تئاتر نیستم که بخواهم در این زمینه نظر کارشناسی بدهم، اما روشن است که تولید و به صحنه رساندن یک اثر هزینه‌های زیادی دارد. همین هزینه‌ها باعث می‌شود برخی کارگردان‌ها به جای اینکه بلافاصله سراغ تولید اثر تازه بروند، نمایشی را که ساخته‌اند در چند دوره مختلف روی صحنه ببرند.
وی افزود: از سوی دیگر گاهی یک نمایش ظرفیت مخاطب بیشتری دارد و ۳۰ یا ۴۰ اجرا برای دیده شدن آن کافی نیست. وقتی مخاطب از یک اثر استقبال می‌کند و گروه احساس می‌کند هنوز افراد زیادی هستند که امکان تماشای آن را پیدا نکرده‌اند، طبیعی است که نمایش به دور دوم یا سوم اجرا برسد.
قربانی تأکید کرد: گاهی نیز ممکن است انگیزه اقتصادی باعث تکرار اجرا شود، اما همه اینها زمانی معنا دارد که مخاطب وجود داشته باشد. اگر استقبال نباشد، حتی اگر یک نمایش بارها روی صحنه برود، گروه فقط باید هزینه سالن، عوامل و اجرا را پرداخت کند و نتیجه‌ای جز ضرر نخواهد داشت. بنابراین تکرار اجرا زمانی منطقی است که ظرفیت اثر و استقبال مخاطب در کنار یکدیگر قرار بگیرند.
فرهنگ و هنر باید خود را زنده نگه دارند
کارگردان «کلاژ بیضایی» درباره ضرورت فعالیت تئاتری در شرایط امروز جامعه اظهار کرد: به نظر من ضرورت تئاتر امروز بسیار جدی است. اصل کار کردن و ادامه دادن در عرصه فرهنگ و هنر اهمیت دارد. برای مثال، گلاب آدینه در اوج اتفاقات سال ۱۴۰۱ نمایش «پرده‌خانه» بهرام بیضایی را روی صحنه برد و این نشان می‌دهد تئاتر حتی در شرایط دشوار نیز می‌تواند به حیات خود ادامه دهد. بسیاری از مشکلاتی که در حوزه اقتصاد، اجتماع، آموزش و تربیت با آن روبه‌رو هستیم، در نهایت ریشه فرهنگی دارند. همه ما تا حدی از این مسئله آگاه هستیم اما کمتر برای حل آن برنامه‌ریزی جدی داشته‌ایم.
قربانی عنوان کرد: شاید یکی از مهم‌ترین کارکردهای تئاتر در این روزگار این باشد که نشان دهد فرهنگ و هنر هنوز زنده‌اند و برای ادامه حیات تلاش می‌کنند. تئاتر باید بتواند به مخاطب یادآوری کند که امکان بهتر شدن وجود دارد، می‌توانیم شرایط متفاوتی داشته باشیم و به دستاوردهای بهتری برسیم. یکی از پرسش‌هایی که در جهان بیضایی نیز وجود دارد همین است؛ اینکه چرا نباید به چیزی بهتر تبدیل شویم و چرا تصور می‌کنیم وضعیت همیشه باید به همین شکل باقی بماند؟ به اعتقاد من تغییر واقعی از مسیر فرهنگ اتفاق می‌افتد.
این کارگردان تصریح کرد: قشر روشنفکر در نهایت بخش محدودی از جامعه است و تا زمانی که مردم عادی نیز خودشان به ضرورت تغییر و آگاهی نرسند، اتفاق عمیقی رخ نمی‌دهد. هنر می‌تواند این پرسش‌ها را مطرح و فضایی برای فکر کردن ایجاد کند.
میان سنت و مدرنیته حرکت کرده‌ایم
قربانی درباره شیوه کارگردانی نمایش «کلاژ بیضایی» نیز گفت: در کارگردانی تلاش کردیم هم سنت را حفظ کنیم و هم از امکانات و بیان‌های مدرن استفاده کنیم. شاید نتوان این اثر را کاملاً پست‌مدرن یا حتی مدرن نامید، اما قطعاً نمایشی است که میان سنت و مدرنیته حرکت می‌کند. حتی در میزانسن‌ها نیز این رویکرد دیده می‌شود. در بخش‌هایی کاملاً به فضای نمایش ایرانی و شیوه‌های سنتی نزدیک می‌شویم و در بخش‌هایی از آن فاصله می‌گیریم و با شکل اجرایی متفاوت‌تری مواجه می‌شویم.
کارگردان «کلاژ بیضایی» در پایان گفت: در نهایت آنچه با آن مواجه هستیم یک نمایش ایرانی است. یکی از بازخوردهایی که بارها از مخاطبان گرفته‌ایم این بوده که پس از تماشای اثر، احساس نزدیکی بیشتری با هویت ایرانی خود پیدا کرده‌اند. هدف ما نیز همین بود که در مخاطب امروز تهران، حتی اگر تعداد محدودی باشد، بخشی از این حس و ارتباط با فرهنگ ایرانی را دوباره زنده کنیم.
نمایش «کلاژ بیضایی» به نویسندگی و کارگردانی سجاد قربانی سومین دور اجرای عمومی خود را از یک مهر در تماشاخانه جوانمرد خانه تئاتر آغاز کرده است.
مبینا معظمی، سیمین ضیائیان، ستایش ابراهیمی و سجاد قربانی گروه بازیگران این نمایش را تشکیل می‌دهند.
ارسال نظر شما
مجموع نظرات : 0 در انتظار بررسی : 0 انتشار یافته : 0